Categorieën
Knipsel - Paper cutout Paper Collage Schaduwspel

Verknipt en Verscheurd II

Een video van Klaske Oenema in opdracht van Studio Makkink & Bey en het Centraal Museum Utrecht voor de expositie De 7 Hoofdzonden. Deel I van vier delen.

Buro Makkink & Bey baseerden hun expostie De 7 Hoofdzonden op het schilderij van Jeroen Bosch. Klaske Oenema koos ervoor om vier korte films te maken over de 4 ‘uitersten’ in het schilderij, De Dood, Het Oordeel, De Hemel, De Hel. De tentoonstelling was te zien in het Centraal Museum Utrecht van 2012 tot februari 2013.

Koffer  (2005)
Gevonden en gebruikt materiaal zoals boekpagina’s, folie, enveloppen of inpakpapier, gebruik makend van de structuur van het materiaal en gebruiksporen.  

Klaske Oenema zou de tentoonstelling Verknipt en Verscheurd in maart openen.

Categorieën
Knipsel - Paper cutout Schaduwspel

Verknipt en Verscheurd II

Christian Boltanski Les Ombres 1989

‘Les ombres’ van de Franse kunstenaar Christian Boltanski bestaat uit 18 figuurtjes, gemaakt uit diverse materialen: o.m. karton, hout, kurk en tin. Ze zijn met ijzerdraad opgehangen aan een metalen frame dat rust op vier voeten van klei. Een ventilator laat de figuren zachtjes bewegen. Vijf projectoren beschijnen het geheel en veroorzaken een licht- en schaduwspel op de muren van de donkere ruimte. De figuurtjes zijn slechts 5 tot 25 cm groot, maar hebben soms enorme schaduwen. Er zijn skeletten, gehangenen, doodshoofden, gevallen engelen, en een man met een zeis, de personificatie van de dood, te zien. De figuurtjes doen kinderlijk naïef aan door hun vormen en door de eenvoudige materialen waarvan ze gemaakt zijn.

Boltanski’s werk gaat altijd over herinnering en verlies. Telkens terugkerende motieven zijn verwijzingen naar de kindertijd en naar de dood.
In ‘Les Ombres’ laat Boltanski een stukje theater zien. Hij toont een scène, het frame met figuren, evenals de effecten die hij hierop via de ventilator en de lampen toepast: beweging, vergroting, licht- en schaduwspel. (Bron: Van Abbe museum)

Categorieën
Knipsel - Paper cutout

Verknipt en Verscheurd II

Na een zware operatie in de jaren 40 was Matisse aan een rolstoel gekluisterd. Hij ontwikkelde een nieuwe techniek en werkmethode, zijn zogenaamde ‘papiers découpés’. Deze techniek is verwant aan de collage. Matisse knipte vormen uit papier dat dat in één kleur was geverfd. Een assistent componeerde het werk vervolgens op zijn aanwijzingen.

In het Stedelijk museum in Amsterdam hangt La perruche et la sirène, een van de belangrijkste voorbeelden van de ‘papiers découpés’.
Het werk bestaat uit bladeren, granaatappels en twee vormen die slechts eenmaal voorkomen: links een parkiet en rechts een meermin, waaraan de titel van het werk is ontleend. De ruimte rond de objecten is even belangrijk als de objecten zelf. Matisse over dit werk als “een kleine tuin die me omringt en waarin ik kan wandelen”.

Categorieën
Drawing Paper Collage

Verknipt en Verscheurd II

De Reis IV, 2018, 31,5 x 38 x 3,5 cm, ruimtelijke collage op papier

Caren van Herwaarden ‘Figure of Speech’, 2009, losse collage op papier, aquarel, conté, touw, 50 x 40 cm

Het verstandige lichaam
Van Herwaarden: ‘Het intrigeert me dat ons lichaam zoveel ‘weet’, ook over de ander. Het geheugen en ‘intelligentie’ huizen niet uitsluitend in ons brein. Juist het lichaam, de huid en spieren herbergen herinneringen, ervaringen zetten zich in het lichaam vast: het lichaamsgeheugen. Ons lichaam kan ons brein nèt zoveel vertellen als ons brein ons lichaam.’

Empathie
Het vermogen tot empathie maakt mededogen en troost mogelijk: dat zijn verworvenheden die Caren van Herwaarden universeel en essentieel acht om tot vreedzaam samenleven in staat te zijn. Het gaat om jou: ben jij in staat om je – los van geloof, leeftijd of sekse – in de situatie van een (onbekende) ander te verplaatsen? Dat is het tegenovergestelde van ontmenselijking en kille onverschilligheid. Met haar werk wil Van Herwaarden deze transformatie laten zien én teweegbrengen. Het is haar streven om dit niet alleen zichtbaar, maar vooral ook fysiek voelbaar in haar werk te maken. Van Herwaarden: ‘Ik wil dat de kijker mijn werk eerst met zijn donder ervaart en herkent, voordat hij het eventueel begrijpt. Het moet rauw zijn, je moet het kunnen ruiken.’

Categorieën
Knipsel - Paper cutout

Verknipt en Verscheurd II

Johanna Koerten - Knipkunst

De geschiedenis van de knipkunst is gaat terug tot in de derde eeuw voor Christus. De kunstvorm bestaat in China al van voor de uitvinding van het papier. Een legende vertelt dat keizer Wu (156-87 v.C.) zijn overleden, favoriete concubine, Dame Li, erg miste. Daarom gaf hij opdracht aan een magiër om een afbeelding te maken van Dame Li om op die manier zijn geliefde steeds bij zich te hebben. De magiër zou de afbeelding hebben geknipt uit een soort papier, gemaakt van hennep. (bron Museum voor de Knipkunst) Ook werden de kniptechnieken al toegepast op dun metaal, zijde of leer.
In Nederland hielden Anna Maria van Schurman, Elisabeth Rijberg en Johanna Koerten zich bezig met knipkunst. De waarde van een knipwerk in de 17e eeuw was aanzienlijk. Zo betaalde Keizer Leopold van Oostenrijk 4000 gulden voor een fijn knipwerk van Johanna Koerten. Een ongekend bedrag, vergeleken met de 1600 gulden die Rembrandt met moeite kreeg voor zijn schilderij de Nachtwacht.
Joanna Koerten groeide op in een doopsgezind milieu. Ze ontwikkelde zich tot een gerenommeerd knipkunstenares die zowel binnen de Republiek als daarbuiten de aandacht trok. Joanna excelleerde in ‘platwerk’, waarbij het papier wordt ingekerfd. Zij knipte portretten van beroemde tijdgenoten zoals tsaar Peter de Grote, Frederik keurvorst van Brandenburg, Johan de Witt en Willem III. De tsaar vereerde haar in 1697 met een bezoek in gezelschap van burgemeester Witsen, maar kocht niks.
Joanna Koerten stierf in 1715 en werd op 2 januari 1716 in de Oudezijds Kapel begraven. Bezoekers aan haar kabinet schreven hun naam in een bezoekersboek. Dit boek groeide in enkele tientallen jaren uit tot Koertens beroemd geworden stamboek. Daarin werden allerhande bijdragen bewaard: autografen, kalligrafieën, tekeningen en portretten. Na haar dood liet Adriaan Blok dit stamboek verder verfraaien. Ook na zijn dood, in 1726, konden bezoekers nog altijd bijdragen leveren. Dit blijkt uit een bericht van Pieter de la Rue uit 1735 over Maria van Arckel (gest. 1737), met wie hij in 1718 hertrouwd was. Talrijke kunstenaars (onder wie Gerard de Lairesse, Melchior de Hondecoeter en Nicolaas Verkolje), calligrafen (o.a. Jacob Gadelle, Maria Strick), dichters (o.a. David van Hoogstraten, Johannes Brandt), dichteressen (o.a. Gesine Brit en Katharina Lescailje) hebben een of meer bijdragen geleverd. Het bijzondere is dat zij ook op elkaars bijdragen reageerden.(bron: KNAW)

Categorieën
Knipsel - Paper cutout

Verknipt en Verscheurd II

Caren van Herwaarden, Stefan Kasper, Wasco, Charlotte Schrameyer en Loes Groothuis in Verknipt en Verscheurd II. Een expositie met kunstenaars  met kunstenaars die werken op en met papier en/of karton. Het materiaal wordt verknipt, verscheurd of versneden om daarna weer in elkaar gezet te worden. Iedere kunstenaar heeft daarvoor zijn eigen technieken zoals bijvoorbeeld: nieten, vlechten, plakken, naaien of filmen.